Informatieavond Masterplan ZOO Antwerpen en K. Elisabethzaal

Op 28 april om 19u30 werden alle buurtbewoners van de Zoo van Antwerpen, maar ook andere geïnteresseerden, uitgenodigd een informatieavond bij te wonen omtrent het masterplan van de ZOO en de Koningin Elisabethzaal. Deze informatieavond werd geleid door de algemeen directeur van de Koninklijk Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen, de heer Dries Herpoelaert.

De KMDA is een overkoepelende organisatie die eigenaar is van en in staat voor het dagelijkse beheer van de ZOO Antwerpen, dierenpark Planckendael, het Serpentarium, natuurdomein De Zegge in Geel en de K. Elisabethzaal. Daarnaast staat de KMDA ook gekend om haar wetenschappelijk onderzoek via het CRC, het Centre for Research and Conservation.

Hoewel er net een zeer groot project is afgerond in dierenpark Planckendael, waar men het hele Amerika-continent heeft heraangelegd, met als hoogtepunten de pinguïn- en flamingovolière en de Nood-Amerikaanse prairie met bizons en wapiti’s, houdt dit de KMDA niet tegen om verder te blijven groeien en zichzelf te blijven verbeteren op gebied van dierenwelzijn en bezoekersbeleving.

Men staat namelijk aan de vooravond van een ander grootschalig project, beter gekend als Zone Z in ZOO Antwerpen. Daarnaast begint men binnen ongeveer een maand met de bouw van de nieuwe Koningin Elisabethzaal en congrescentrum.

Ter verduidelijking even een foto om de verschillende projecten te situeren.

1

De grote gele zone is de dierentuin, waarbij Zone Z zich in de rechter bovenhoek bevindt, ter hoogte van de Egyptische tempel. De rode zone was de oude K. Elisabethzaal, en enkele gebouwen aan de Carnotstraat, oa. het oude C&A-gebouw. De oranje zone is de Marmerenzaal en de oude ledenservice en de blauwe zone is het Dijksterhuis, waar zich nu de kantoren van de KMDA bevinden.

Het masterplan van de ZOO speelt zich af in de gele zone, terwijl het nieuwe congrescentrum en concertzaal zich situeert in de rode, blauwe en oranje zone.

De nieuwe Koningin Elisabethzaal en congrescentrum

Zoals reeds geweten is de oude K. Elisabethzaal gesloopt en zal er een volledig nieuwe concertzaal en congrescentrum op de plaats komen. De volledige rode zone in bovenstaande foto geeft de vrij gekomen plaats weer, waar de nieuwe zaal en centrum zullen gebouwd worden. Dit nieuw te bouwen gebouw wordt op inventieve wijze aangesloten aan de Marmerenzaal en Darwinzaal (oranje zone), alsook aan het Dijksterhuis (de blauwe zone), waardoor de rode, blauwe en oranje zone één geheel vormen. Aan heel dit project hangt een prijskaartje van ongeveer een 70 miljoen euro vast.

Op onderstaande foto’s ziet men hoe de KMDA erin slaagt om het klassieke gebouw met de Marmerenzaal en de Darwinzaal naadloos te laten overvloeien in het moderne gebouw met het congrescentrum en de nieuwe concertzaal.

2

De reden waarom ze ervoor gekozen hebben om de oude concertzaal te slopen en volledig opnieuw te bouwen, en niet te renoveren, is dat een nieuw gebouw nieuwe kansen biedt. De akoestiek van de oude zaal was niet optimaal, en door een nieuwe zaal te bouwen is men in staat om dit volledig op punt te stellen op wereldniveau. Men is tevens in staat om zalen, die reeds aanwezig waren, maar niet of moeilijk bereikbaar waren voor bijvoorbeeld feesten of vergaderingen, oa. de Darwinzaal, beter te ontsluiten met hedendaagse technieken. Zo ziet men bijvoorbeeld op de linker foto een grote trap staan, waarmee men de brug maakt tussen het nieuwe congres- en concertcomplex en de klassieke zalen van de KMDA (hier zal tevens ook een lift in verwerkt worden). Een andere opportuniteit die zich voordoet bij een volledig nieuw gebouw is dat men de foyer, waarvoor men in het oude gebouw eerst een trap op moest, kan gelijktrekken met het Astridplein, waardoor heel het gelijkvloers op dezelfde hoogte ligt.

Met kerstmis deed er zich een nieuwe wending en kans voor in het verhaal van de K. Elisabethzaal. De gebouwen aan de Carnotstraat waren niet allemaal 100% in handen van de KMDA. Een deel van de gebouwen was eigendom van een projectontwikkelaar en aanvankelijk bestond het idee om in de Carnotstraat boven op het congrescentrum een hotel te bouwen. Daar er geen geïnteresseerde hoteluitbater gevonden werd om een hotel van niveau uit te baten, nam de KMDA in december de beslissing om het resterende deel van de projectontwikkelaar over te kopen. Hierdoor deed de kans zich voor om het congrescentrum nog meer uit te bouwen, met kleinere congresruimtes en met een extra foyer, zodat de mensen die op het balkon van de concertzaal zitten niet helemaal naar beneden moeten tijdens de pauze van een congres of concert. Dit zorgt ervoor dat een onaangename drukte in de foyer op het gelijkvloers vermeden wordt. Men is zeer blij met deze nieuwe wending, daar men voornamelijk verwacht dat deze kleinere congresruimtes een groot succes zullen zijn.

De bouw van de K. Elisabethzaal start ongeveer binnen een maand en zou rond juli 2016 afgerond moeten zijn. Tegen dan staat er een multifunctioneel gebouw waar men congressen, concerten, theaters en musicals kan organiseren. Eén van de belangrijkste gebruikers van de zaal is de Filharmonie, die hier hun vaste repetitie- en concertzaal zal hebben. Indien men de deadline haalt, verwacht men tegen september 2016 de eerste concerten.

Hier onder vindt u nog enkele foto’s omtrent het nieuwe concert- en congrescentrum van de K. Elisabethzaal.

3

Links: Een doorsnede van de grote congres- en concertzaal. Het plafond zal bestaan uit houten platen om de akoestiek te kunnen regelen en om van de zaal een multifunctionele zaal te maken waar er congressen, musicals, balet, theater, … kan plaatsvinden.

Rechts: Een beeld van hoe het nieuwe gebouw er ongeveer zal uitzien langs de buitenzijde. Onderaan in het midden herkent men de wintertuin.

 Masterplan ZOO Antwerpen

ZOO Antwerpen is opgericht in 1843 en bestaat in 2018 dus precies 175 jaar! Dit moet uiteraard gevierd worden. Tegen 2018 moet de Zoölogie er dan ook helemaal anders en vernieuwd uitzien. Deze vernieuwing komt overeen met een prijskaartje van om en bij de 55 miljoen euro. (Beide projecten kosten dus tezamen ongeveer 125 miljoen euro, maar dit wil niet zeggen dat er, na de recente vernieuwingen, niet vernieuwd zal worden in Planckendael. Voor deze vernieuwingen voorziet met ongeveer 25 miljoen euro.)

Er is dus een volledig masterplan uitgewerkt voor ZOO Antwerpen, waarbij de KMDA de dierentuin haar eind 19e-begin 20ste eeuwse karakter en grandeur wil teruggeven die ze verdient. De KMDA gaat zoveel mogelijk rekening houden met het huidige karakter en patrimonium van de zoo, en zoals men goed kan zien op de volgende foto’s, dateren deze elementen reeds vanuit de 19e eeuw.

Op de bovenste foto ziet men de oudste plattegrond van de dierentuin, daterend uit 1861. Wat meteen opvalt op deze plattegrond zijn de S-vormige paden en de niervormige vijvers en grasperken. Deze elementen zijn nog steeds merkbaar in de zoo van vandaag. Op de onderste foto ziet men een overzicht van alle gebouwen in de dierentuin en de jaartallen waarin deze gebouwen gebouwd werden. Als men de jaartallen goed bestudeert, merkt men onmiddellijk dat de meeste gebouwen in de dierentuin dateren van eind 19e-begin 20ste eeuw, met uitzondering van het klein apengebouw, het vogelpaleis, het mensapengebouw en het jubileumcomplex.

Men merkt dus duidelijk dat 19e-20e eeuwse karakter van de dierentuin vrij goed bewaard is gebleven. Met het masterplan wil men dit nog meer versterken.

Men had deze beweging reeds ingezet met bijvoorbeeld de renovatie van het vogelpaleis en het aquarium en het herstellen van de originele grandeur van het rotondevolièregebouw, waar vanaf mei zwartvoetpinguïns te bewonderen zullen zijn.

4

5

Het masterplan bestaat uit 3 krachtlijnen:

  1.  De historische continuïteit waarborgen door het beheer van het tuin- en bomenpatrimonium.
  2. Het ontwerp moet 1 samenhangend en leesbaar geheel zijn, naar voorbeeld van de tuin in 1910.
  3. Evenwicht tussen steeds strenger wordende normen inzake dieren- en monumentenzorg zoeken.

Ook uit deze krachtlijnen blijkt dat de KMDA het gegeven van ‘ZOO Antwerpen als mooiste en best bewaarde 19e eeuwse dierentuin’ wil versterken. Men neemt hierbij de dierentuin van 1910 als voorbeeld. Waarom net dit jaar, en waarom niet bijvoorbeeld een eerder jaartal, daar ZOO Antwerpen reeds veel vroeger werd opgericht, in 1843 na een bezoek aan de net opgerichte dierentuin van Amsterdam? De zoo was namelijk omstreeks 1910 op haar mooiste. Dit is simpelweg te verklaren doordat het haar financieel beste tijdperk was, wat na enkele jaren zou veranderen met de twee wereldoorlogen.

Maar nu het masterplan. Tijdens de informatieavond werd voornamelijk gefocust op het grootste project van het masterplan, namelijk Zone Z. Andere aspecten van het masterplan werden kort even aangehaald, maar zullen waarschijnlijk in de toekomst gedetailleerder worden voorgesteld. Hier onder ziet u een  eerste schets van hoe de zoo van Antwerpen er binnen 2018 ongeveer zou moeten uitzien. De foto daaronder is dezelfde schets, maar nu met aanduidingen van de verschillende fasen van het masterplan.

6

7

Zoals op bovenstaande foto te zien is, wordt het masterplan opgedeeld in vier fasen. Waarbij blauw fase 1 is, oranje fase 2, groen fase 3 en paars fase 4. Deze fasen zullen nu kort één-per-één besproken worden.

Fase 1: Zone Z (= Blauw)

Fase 1 van het masterplan is de zogenaamde Zone Z. Dit wordt de grootste fase, en is momenteel van alle fasen het meeste concreet. Men had verwacht vroeger te kunnen starten, maar door onvoorziene omstandigheden met de buurt zal men pas later kunnen beginnen dan oorspronkelijk gepland. De start van de bouw is momenteel voorzien voor september 2014. De voorziene datum van oplevering staat gepland in de zomer van 2015. Tegen die tijd zou het grootse deel van Zone Z opgeleverd moeten zijn. In praktijk zouden de dierenverblijven klaar moeten zijn, maar zal het restaurant nog ruwbouw zijn.

Om de voorziene oplevertermijn te halen zal men dus een strak werktempo moeten aanhouden en hoopt men, zoals afgelopen jaar, op een zachte winter op het einde van 2014. Voor deze fase van het masterplan is 20 miljoen euro voorzien, wat deze fase meteen ook de duurste fase van het masterplan maakt.

8

Op bovenstaande foto ziet men een close-up van Zone Z. De cijfers staan wat misplaatst, en werden gecorrigeerd met pijlen. Wat houdt Zone Z nu juist in? Ter hoogte van het huidige struisvogelverblijf en het oude neushoorngebouw komt een nieuw verblijf voor kafferbuffels (9 op de foto), dat overkoepeld wordt door een volière waar vogels vrij in zullen rondvliegen. Het oude neushoorngebouw wordt gerenoveerd en de kafferbuffels krijgen een nieuwe stal die gelegen is tegen de kant van de Ommeganckstraat. Dit deel is normaal gezien klaar tegen 2015. Een deel van de Egyptische tempel, waar nu nog de anoa en de De Bruijnpademelons worden gehuisvest, wordt aangepast aan het houden van (berg)zebra’s (10 op de foto). Deze zullen samen met de giraffen een perk delen. Ook de zebra’s zouden tegen 2015 op deze plek moeten zitten. De giraffen (11 op de foto) blijven op hun vertrouwde plek, alleen wordt hun buitenverblijf uitgebreid en delen ze hun perk met, zoals reeds vermeld, de zebra’s. Het lamagebouw dat zich tegenover het perk van de giraffen bevindt, wordt ook opgeknapt. Wanneer dit net klaar zal zijn, is niet echt gezegd, maar het zal aangezien ze tegen 2018 echt alles willen klaar hebben nog 2015 of begin 2016 zijn. De olifanten (12 op de foto) blijven ook op hun plaats, maar hun binnenverblijf, alsook dat van de zebra’s en giraffen, en de Egyptische tempel zal volledig gerenoveerd worden. Ook het varkensgebouw (13 op de foto) wordt gerenoveerd en mogelijk helemaal gesloopt op één gevel na. Hier zullen dan, zoals nu, de lepelhondjes en wrattenzwijnen gehuisvest worden.

Er waren geruchten dat men na fase 1 het varkensgebouw kon binnengaan, en dat hier ook het slurfhondje zou gehuisvest worden, maar hier is momenteel niets over gezegd. Weet dat dit een algemeen beeld is van Zone Z, en dat hier en daar nog (kleine) aanpassingen kunnen gedaan worden.

Een ander belangrijk gebouw in Zone Z is het nieuwe restaurant. Het gebouw dient ter vervanging van de restaurants Het Stokstaartje en De Flamingo. Het hoofdmateriaal in deze bouw zal glas zijn, waardoor je een prachtig uitzicht krijgt over de nieuwe savanne en op een later tijdstip zelfs op de mensapen. Door het gebruik van grote glaspartijen blijft de bezoeker het gevoel behouden zich in een dierentuin te bevinden, een gevoel dat nu wat zoek was in de gebouwen van De Flamingo en Het Stokstaartje. In de krant werden reeds tekeningen getoond van het restaurant, zoals onderstaande foto. Zo zal het restaurant er echter niet uitzien! Dit was een eerste schets, die reeds verouderd en aangepast is. Het canyon-principe, waarbij men onder het restaurant de grote volière inloopt, werd wel behouden.

9

Fase 2: De oerwoudbiotoop (= Oranje)

De tweede fase van het masterplan bevat een oerwoudbiotoop, met diersoorten die men terugvindt in het oerwoud.

De diersoort die zich momenteel op deze locatie bevindt en waarvoor ZOO Antwerpen bekend staat (1e dierentuin die deze soort huisvestte en stamboekhouder), is de okapi. De okapi’s (blauwe bolletje op de foto) zullen op hun vertrouwde plek blijven. Ze zouden mogelijk samen gehuisvest worden met congopauwen, die momenteel in het kleinzoogdierengebouw aan de Vlaamse tuin zitten. Men denkt er tevens over na om de binnenverblijven van de okapi’s op te knappen, en te voorzien van een serre, waardoor deze prachtige soort, die niet tegen koude kan, ook tijdens de winter te bezichtigen is.

De oude roofvogelvolières (gele bolletje op de foto) komen terug in het masterplan, volledig gerenoveerd en diervriendelijk gemaakt. In deze oude volières wil men verschillende soorten ara’s huisvesten.

De zoo probeert momenteel al haar dieren de nodige ruimte en de nodige buitenverblijven te geven. Twee soorten die momenteel geen buitenverblijf hebben, maar er eigenlijk wel één zouden moeten hebben zijn de twee grote mensapensoorten in de dierentuin, de gorilla’s en de chimpansees (groene bolletje op de foto). Het masterplan voorziet hier een oplossing: beide soorten zouden een buitenterras krijgen, waardoor men deze dieren ook buiten zal kunnen bewonderen. Er zou zelfs mogelijk zijn om vanuit het restaurant naar deze dieren te kijken. Doordat de gorilla’s een buitenverblijf krijgen, is het weer mogelijk om met deze soort te kweken. Dit is dan ook in de toekomst het plan. Een derde mensapensoort die reeds een buitenverblijf heeft, maar die misschien ook een nieuw buitenverblijf krijgt, zijn de siamangs.

10

De genoemde soorten zijn slechts de steunpilaren van deze fase. Er zullen waarschijnlijk ook nog enkele kleinere soorten gehouden worden, maar welke weet men momenteel nog niet. Er wordt gesproken van een mogelijk doorloopverblijf met maki’s, maar dit is slechts één voorbeeld van een mogelijke soort die in dit oerwoudgebied kan gehuisvest worden.

Fase 3: Inkom (= Groen)

De grootste verandering in fase 3 is dat de inkomzone publiek gemaakt zal worden. Mensen kunnen vanaf dan zonder te betalen de dierentuin inlopen tot voorbij de kiosk. Dit heeft ook deels te maken met het feit dat ze de Marmerenzaal één van de drie ingangen wordt van het nieuwe congres- en concertcentrum. De ingang van de dierentuin (blauw bolletje op de foto) komt na de kiosk te liggen.

11

Zoals reeds vermeld verliest het gebouw van restaurant De Flamingo (gele bolletje op de foto) zijn functie als restaurant in het masterplan. Welke functie er zal komen in dit gebouw werd niet meegedeeld. Het gebouw verandert echter niet alleen van functie, het verandert ook van uitzicht. Alle bijgebouwen die in de loop der jaren zijn gebouwd rondom het hoofgebouw zullen worden afgebroken, waardoor er meer ruimte ontstaat rond het gebouw en het bedrukkend gevoel dat men hier momenteel heeft door de vele zaken op een kleine ruimte (vogelpaleis, restaurant, terras, …) wegvalt.

Fase 4: De grote katten en het jubileumcomplex (= Paars)

Het recentste gedeelte van de dierentuin, het jubileumcomplex dat gebouwd werd in 1968 naar aanleiding van het 125-jarig bestaan van de dierentuin, wordt als laatste aangepakt. In deze fase zal het jubileumcomplex een facelift krijgen en krijgen de grote katten betere buitenverblijven. De kattensoorten die na de verbouwingen hier zullen gehuisvest worden, zijn de Siberische tijgers en de Amoerluipaarden die zich momenteel ook op deze locatie bevinden. Beide soorten zouden enkel van plaats switchen. De Siberische tijgers (blauw bolletje op de foto) krijgen dan heel het gebied waar momenteel de wasberen, jaguars en amoerluipaarden zitten, terwijl de amoerluipaarden (geel bolletje op de foto) de plaats van de siberische tijgers innemen.

Verdere toelichting werd er aan deze fase niet gegeven, maar zal ongetwijfeld in de toekomst wel volgen.

12

Samenvatting

Kortom, de KMDA staat de komende jaren voor een zeer grote investering, zowel in ZOO Antwerpen, als in de Koningin Elisabethzaal. Maar ook in Planckendael blijft de KMDA de komende jaren investeren. Dit alles is goed voor een prijskaartje van 150 miljoen euro, een bedrag dat de KMDA voor de helft zelf betaalt en voor de helft gesubsidieerd wordt door de Vlaamse overheid.

Men wil dit alles, zowel de dierentuin, als het nieuwe congres- en concertcomplex, klaar hebben tegen 2018, het 175-jarig bestaan van de Zoo van Antwerpen.

Afsluiter

Als afsluiter willen we Mike VD bedanken in naam van ZooTripper en ZooVernieuwend. Dankzij hem zou dit verslag niet mogelijk geweest zijn. Mike, bedankt!

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.