Het Belgische Pinguïnjaar

Gedurende het seizoen van 2014 openden drie grote Belgische dierentuinen een gloednieuw pinguïnverblijf. In dit artikel worden de drie nieuwe verblijven met elkaar vergeleken en kort geanalyseerd.

Onderwaterzicht pinguïns in Monde Sauvage (Foto: Monde Sauvage)
Onderwaterzicht pinguïns in Monde Sauvage (Foto: Monde Sauvage)

Dierenpark Planckendael, de Zoo van Antwerpen en Safaripark Monde Sauvage openden elk een pinguïnverblijf gedurende 2014. Bij Planckendael stond het verblijf al langer in de steigers en ook bij Antwerpen was het al op voorhand geweten dat pinguïns een nieuwe thuis zouden krijgen in de oude rotondevolière. Maar Monde Sauvage in Aywaille wist ons allen te verrassen met een nieuw dierenverblijf voor deze grappige vogelsoort. De drie dierentuinen bouwden in hun eigen stijl een verblijf. We kunnen alvast concluderen dat ze alle drie uit een ander vaatje getapt hebben. Zo bouwde Antwerpen verder in het kader van een moderne maar historische stadsdierentuin. In Planckendael stond vooral beleving centraal en worden verschillende vogelsoorten gecombineerd in een grote doorwandelvolière en in Monde Sauvage moet een onderwaterzicht het grote publiek naar Aywaille lokken.

De pinguïnparade

Dierenpark Planckendael construeerde reeds doorheen 2012 een uniek project: een doorwandelvolière met Humboldt pinguïns en Chileense flamingo’s aan weerszijden van het wandelpad. Na de aflevering van het nieuwe verblijf bleef het moderne stukje dierentuin nog een jaarlang gesloten en zou dit unieke stukje dierentuin uiteindelijk pas geopend worden samen met de rest van het Amerikaanse continent in het voorjaar van 2014.

Pinguïnverblijf
Pinguïnverblijf

De volière wordt in twee delen gedeeld door het bezoekerspad. Aan de ene zijde leven de pinguïns in een rotsformatie en beschikken de dieren over een groot zwembad. De pinguïns kunnen hun deel van de volière al wandelend verlaten en op het bezoekerspad de bezoekers komen begroeten. De flamingo’s leven aan de overkant van het wandelpad en staan daar rustig te zonnen op hun groot grasveld. Ze beschikken uiteraard ook over enkele waterplassen om rustig te baden. Ook fladderen er nog andere vogels rond in de volière: incasterns, stoombooteenden en enkele kleine steltenlopers zijn er ook te zien. Het geheel oogt zeer netjes en modern. De dieren hebben er alle ruimte en ook zijn er al kweekresultaten bij de pinguïns te melden! Dit nieuwste stukje Planckendael kan terecht een meerwaarde genoemd worden.

Pinguïnverblijf
Pinguïnverblijf
Flamingogedeelte
Flamingogedeelte

Beleving staat in dit nieuwe verblijf centraal, de bezoekers lopen tussen de vogels en de vogels tussen hen. Met een beetje geluk mogen de allerkleinsten af en toe eens een visje aan een pinguïn voederen. Die tendens naar meer beleving werd al enkele jaren geleden ingezet door verschillende buitenlandse dierentuinen maar dringt nu ook meer en meer door in de Belgische dierentuincultuur. Er kunnen uiteraard vragen bij gesteld worden of dat een positieve evolutie is. Voor de bezoekers is het vast en zeker een meerwaarde, maar is dat voor de dieren ook het geval? In welke mate wordt het natuurlijke gedrag van de dieren gewijzigd doordat ze zich tussen de mensen kunnen begeven en zouden er ook geen aaigrage bezoekers zijn die de bordjes negeren? En is het samen met de verzorger voederen van de dieren geen stimulans voor de bezoekers om dan ook maar andere dieren zelf eten te geven? Het is ongetwijfeld een goed afgewogen beslissing met voor- en tegenstanders.

Drukte bij de pinguïns in Planckendael
Drukte bij de pinguïns in Planckendael

De Rotondevolière

De oude rotondevolières in de zoo van Antwerpen moesten nodig eens opgeknapt worden. Er huisden sinds jaar en dag verscheidene vogelsoorten waaronder waadvogels, flamingo’s en ook de Nieuw-Zeelandse kiwi. De zoo kiest de laatste jaren voor meer ruimte voor minder dieren en dat gebeurde ook met de rotondevolière. In de plaats van de vele vogelsoorten zouden er in de toekomst enkel nog pinguïns, flamingo’s en waadvogels gehuisd gaan worden in en rondom het historische gebouw.

Overzicht pinguïnverblijf
Overzicht pinguïnverblijf

Nadat de werken in het voorjaar van 2014 werden afgerond mocht een groep zwartvoetpinguïns haar nieuwe verblijf en zwembad ontdekken. De dieren werden vanuit verschillende Europese dierentuinen naar Antwerpen gebracht om een nieuwe kweekgroep te starten. Naast een ruim en diep zwembad kregen de pinguïns ook een aantal nestboxen waar ze in de toekomst eieren kunnen leggen en die vervolgens uitbroeden. De pinguïn zitten op aaiafstand van de mensen achter een lage glazen afsluiting en dat mogen we wellicht kaderen in de sluipende implementatie van het concept beleving. De Zuid-Afrikaanse pinguïns hebben in dit verblijf gezelschap van scholeksters.

Pinguïnverblijf
Pinguïnverblijf

In het verleden huisde de Antwerpse zoo al Humboldt pinguïns nabij de Egyptische tempel, maar dat verblijf ging tegen de grond en de pinguïns zelf verhuisden naar Planckendael. Het nieuwe verblijf is een mooie invulling van een historische site en een duidelijke verbetering in vergelijking met het oude verblijf voor de Humboldt’s. De zoo houdt ook al jarenlang een kolonie ezels-, macaroni- en koningspinguïns in Vriesland. Een kunstmatig stukje Antarctica werd daar jaren geleden reeds geconstrueerd.

Waggelen in de Ardennen

Safaripark Monde Sauvage kondigde eind 2013 aan dat het park in 2014 zou uitpakken met Humboldt pinguïns in een nieuw verblijf. Een verrassing, want in dit Luikse safaripark is wel meer werk aan de winkel alvorens men nieuwe verblijven voor nieuwe diersoorten zou moeten beginnen bouwen. Maar we mogen de dierentuin feliciteren want het nieuwe pinguïnverblijf in Aywaille is een mooi geslaagd geheel geworden. Het verblijf oogt erg modern en is ook tamelijk ruim aangelegd. De pinguïns beschikken over voldoende ruimte zowel op land als in het water. Er is voor de dieren een groot en diep zwembad voorzien mét een onderwaterzicht voor de bezoekers. Op een grassige heuvel zijn de nestboxen gelegen. Doorheen het verblijf kunnen de pinguïns zowel op rotsen en stenen klauteren als door het zand kruipen. Een afwisselend verblijf met ook een duidelijk hoogteverschil.

Pinguïnverblijf (Foto: Monde Sauvage)
Pinguïnverblijf (Foto: Monde Sauvage)

Het grootste verschil met de twee KMDA-tuinen is wellicht het onderwaterzicht. Iets wat ook kan teruggebracht worden naar het concept van beleving. Er is een verschil tussen beleving waarbij de bezoekers rechtstreeks in contact kunnen komen met de dieren zoals in Planckendael en beleving waarbij rechtstreeks contact tussen mens en dier niet aan te pas komt zoals in Monde Sauvage. Vanuit het oogpunt van de dieren lijkt het verblijf, althans wat betreft de pinguïns, in Monde Sauvage het modernst en het best geïmplementeerd in een natuurlijker beleveniskader. Al zou je kunnen stellen dat het combineren van diersoorten zoals in Antwerpen en Planckendael ook een duidelijke meerwaarde biedt voor de dieren.

Pinguïnverblijf (Foto's: Kévin Liban)
Pinguïnverblijf (Foto’s: Kévin Liban)

Conclusie: de Belgische dierentuinen hebben er weer een topattractie bij die ongetwijfeld extra bezoekers zal lokken. De pinguïns in België zijn er ook sterk op vooruit gegaan. Mogen we 2014 in plaats van “het pandajaar” niet gewoon “het Pinguïnjaar” noemen?

Tekst door Thijs Witters i.s.m. Kévin Liban

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.